کلاهبرداری عبارت است از بردن مال دیگری با سوءنیت مغرضانه به وسیله افراد یا عملیات متقلبانه. در ادامه به بررسی معنی قانونی کلاهبرداری، انواع و مجازات آن میپردازیم.
معنی قانونی کلاهبرداری
تعریف قانونی کلاهبرداری (موضوع تبصره ۲ ماده ۱ قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشا و اختلاس و کلاهبرداری) عبارت است از: «شروع سوءنیت مغرضانه با استفاده از وسایل یا عملیات متقلبانه برای بردن مال دیگری». منظور از شروع جرم، معمولا یک جرم ناتمام است؛ بدین معنا که متهم قصد ارتکاب جرمی را کرده و در جهت تحقق بخشیدن به آن تلاش نموده ولی آن جرم ناتمام مانده است.
علاوه بر جرم کلاهبرداری که قانونگذاران آن را در ماده ۱ قانون (تشدید مجازات مرتکبین ارتشا و اختلاس و کلاهبرداری) مورد حکم قرار دادهاند، برخی از جرایم خاص نیز که از خانوادهی کلاهبرداری محسوب میشوند، شامل مواد و قوانین مختلفی میشوند و مورد حکم قرار میگیرند.
جرایم در حکم کلاهبرداری
جرایم مربوط به کلاهبرداری عبارتاند از:
- ﺍﻧﺘﻘﺎﻝ ﻣﺎﻝ از طرق غیرعینی و جهت منفعت شخصی.
- ﺗﺒﺎﻧﯽ چند شخص جهت ﺑﺮﺩﻥ ﻣﺎﻝ دیگری.
- ﺍﺷﺨﺎﺻﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ نفر سوم ﻭﺍﺭﺩ میشوند و ﺳﺎﺑﻘﺎً ﺑﺎ ﯾﮑﯽ ﺍﺯ طرفین ﺩﻋﻮﺍ ﺳﺮ ﺑﺮﺩﻥ ﻣﺎﻝ ﯾﺎ ضایع کردن ﺣﻖ ﻃﺮﻑ ﺩﯾﮕﺮ ﺗﺒﺎﻧﯽ میکنند، سپس ﺑﺮ ﺣﮑﻤﯽ ﺍﻋﺘﺮﺍﺽ میکنند ﯾﺎ با محکومی به طور مستقیم برخورد میکنند.
- ﻣﻌﺮﻓﯽ ﻣﺎﻝ دیگری ﺑﻪ عنوان ﻣﺎﻝ ﺧﻮﺩ.
- ﺗﻘﺎﺿﺎﯼ ﺛﺒﺖ ﻣﻠﮏ ﺑﺮ ﺧﻼﻑ روند قانونی.
- ﺗﻘﺎﺿﺎﯼ ﺛﺒﺖ ﻣﻠﮏ ﺗﻮﺳﻂ یک فرد امین.
- ﺧﯿﺎﻧﺖ ﯾﺎ ﺗﺒﺎﻧﯽ تصرفکننده جهت ﺛﺒﺖ ﻣﻠﮏ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ خود یا ﺩﯾﮕﺮﯼ.
- ﺧﻮﺩﺩﺍﺭﯼ ﺍﺯ استرداد ﺣﻖ طرفین.
- ﺗﻘﺎﺿﺎﯼ ﺛﺒﺖ ﻣﻠﮏ ﺗﻮﺳﻂ ﻭﺍﺭﺙ آگاه برای ﺍﻧﺘﻘﺎﻝ ﯾﺎ ﺳﻠﺐ ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﻣﻮﺭﺙ.
- انجام معامله بدون استفاده از ماده ۱۱۷ قانون ثبت اسناد و املاک.
- ﻃﺮﻓﻴﻦ ﻣﻌﺎﻣﻠﻪ ﺑﺎ ﺗﺒﺎﻧﯽ با یکدیگر ﻣﻌﺎﻣﻠﻪ ﻏﻴﺮ ﻣﻨﻘﻮﻝ ﺭﺍ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﻗﻴﻤﺖ ﻭﺍﻗﻌﻲ ﺩﺭ ﺳﻨﺪ ﻗﻴﺪ کنند ﺗﺎ ﺑﻌﺪﺍً ﻫﻤﺎﻥ ﻣﻌﺎﻣﻠﻪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﺒﻠﻎ ﺑﻴﺸﺘﺮﻱ ﺑﻪ فرد ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺭﻫﻦ ﺑﺪﻫﻨﺪ.
- اعلام ورشکستگی به دروغ و تقلب.
- ﺍﻇﻬﺎﺭﺍﺕ دروغ ﻣﻮﺳﺴﯿﻦ ﻭ ﻣﺪﯾﺮﺍﻥ ﺑﺎ ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﺖ ﻣﺤﺪﻭﺩ ﺩﺭباره ﭘﺮﺩﺍﺧﺖ ﺗﻤﺎﻡ ﺳﻬﺎﻡ ﺍﻟﺸﺮﮐﻪ ﻧﻘﺪﯼ ﻭ ﺗﺴﻠﯿﻢ ﺳﻬﻢ ﺍﻟﺸﺮﮐﻪ ﻏﯿﺮ ﻧﻘﺪﯼ ﺩﺭ ﺍﻭﺭﺍﻕ ﻭ ﺍﺳﻨﺎﺩ ﻻﺯﻡ ﺑﺮﺍﯼ ﺛﺒﺖ ﺷﺮﮐﺖ.
- تغییر ﻣﺘﻘﻠﺒﺎﻧﻪ ﺳﻬﻢ ﺍﻟﺸﺮﮐﻪ ﻏﯿﺮ ﻧﻘﺪﯼ ﺑﻪ ﻣﺒﻠﻎ ﺑﯿﺶ ﺍﺯ ﻗﯿﻤﺖ ﻭﺍﻗﻌﯽ.
- ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻣﻨﺎﻓﻊ به دست آمده و مهم ﺑﺎ وجود نبود ﺻﻮﺭﺕ ﺩﺍﺭﺍﯾﯽ ﺑﯿﻦ ﺷﺮﮐﺎ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺪﯾﺮﺍﻥ.
- ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻣﻨﺎﻓﻊ به دست آمده و مهم با ﺍﺳﺘﻨﺎﺩ به ﺻﻮﺭﺕ ﺩﺍﺭﺍﯾﯽ ﺑﯿﻦ ﺷﺮﮐﺎ ﺑﻪ ﻭﺳﯿﻠﻪ ﻣﺪﯾﺮﺍﻥ.
- ﻫﺮ فردی که ﺑﺮﺧﻼﻑ ﺣﻘﻴﻘﺖ مدعی ﻭﻗﻮﻉ تعهد ﺍﺑﺘﻴﺎﻉ ﺳﻬﺎﻡ ﻳﺎ تاییدیه ﻗﻴﻤﺖ ﺳﻬﺎﻡ شود ﻳﺎ ﻭﻗﻮﻉ ﺗﻌﻬﺪ ﻭ ﻳﺎ تاییدیهای ﺭﺍ ﮐﻪ ﻭﺍﻗﻌﻴﺖ ﻧﺪﺍﺭﺩ، به وسیله ﺍﻋﻼﻥ ﻳﺎ ﺟﻌﻠﻴﺎﺗﻲ ﻣﻨﺘﺸﺮ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ بدین صورت ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺭﺍ ﻭﺍﺩﺍﺭ ﺑﻪ ﺗﻌﻬﺪ ﺧﺮﻳﺪ ﺳﻬﺎﻡ ﺑﺎ تاییدیه ﻗﻴﻤﺖ ﺳﻬﺎﻡ دروغین ﻧﻤﺎﻳﺪ. (در دو صورت وقوع عملیات مذکور یا ناکام ماندن آن، کلاهبرداری محسوب میشود.)
- ﻫﺮ فردی که ﺑﻪ دروغ و تقلب، ﺑﺮﺍﻱ ﺟﻠﺐ ﺗﻌﻬﺪ ﻳﺎ ﭘﺮﺩﺍﺧﺖ ﻗﻴﻤﺖ ﺳﻬﺎﻡ، ﺍﺳﻢ ﺍﺷﺨﺎﺻﻲ ﺭﺍ ﺑﺮ ﺧﻼﻑ واقعیت ﺑﻪ عنوان افرادی در صدر ﺷﺮﮐﺖ معرفی کند.
- ﻣﺪﻳﺮﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺑﺎ با وجود نبود ﺻﻮﺭﺕ ﺩﺍﺭﺍﻳﻲ ﻳﺎ ﺑﻪ ﺍﺳﺘﻨﺎﺩ ﺻﻮﺭﺕ ﺩﺍﺭﺍﻳﻲ دروغین ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻣﻮﻫﻮﻣﻲ ﺭﺍ ﺑﻴﻦ ﺻﺎﺣﺒﺎﻥ ﺳﻬﺎﻡ ﺗﻘﺴﻴﻢ کرده ﺑﺎﺷﻨﺪ.
- استفاده از ﺍﺭﺯ ﺩﻭﻟﺘﯽ برای عملی ﻏﯿﺮ ﺍﺯ ﺧﺮﯾﺪ ﮐﺎﻻ، ﻓﺮﻭﺧﺘﻦ ﺍﺭﺯ ﺩﻭﻟﺘﯽ ﺩﺭ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﺳﯿﺎﻩ ﯾﺎ ﺁﺯﺍﺩ، ﻓﺮﻭﺵ ﮐﺎﻻﯼ ﺗﻬﯿﻪ ﺷﺪﻩ ﺑﺎ ﺍﺭﺯ ﺩﻭﻟﺘﯽ ﺑﻪ ﺑﻬﺎﯾﯽ گرانتر ﺍﺯ ﻧﺮﺥ ﻣﻘﺮﺭ.
- ﻫﺮ ﻧﻮﻉ ﺳﻮﺀ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ دیگر ﺭﺍﺟﻊ به ﻣﻌﺎﻣﻼﺕ ﺍﺭﺯﯼ.
- ﺟﻌﻞ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪﮔﯽ ﺑﯿﻤﻪ.
- ﻫﺮ ﮔﻮﻧﻪ ﻧﻘﻞ ﻭ ﺍﻧﺘﻘﺎﻝ ﺍﻣﻮﺍﻝ بر اساس ﺍﺻﻞ ۴۹ ﻗﺎﻧﻮﻥ ﺍﺳﺎﺳﻲ برای ﻓﺮﺍﺭ ﺍﺯ ﻣﻘﺮﺭﺍﺕ ﻗﺎﻧﻮﻥ ذکر شده ﭘﺲ ﺍﺯ ﺍﺛﺒﺎﺕ ﺑﺎﻃﻞ ﻭ ﺑﻼﺍﺛﺮ ﺍﺳﺖ. ﺍﻧﺘﻘﺎﻝﮔﻴﺮﻧﺪﻩ ﺩﺭ ﺻﻮﺭﺕ ﻣﻄﻠﻊ ﺑﻮﺩﻥ ﻭ ﺍﻧﺘﻘﺎﻝﺩﻫﻨﺪﻩ ﺑﻪ ﻣﺠﺎﺯﺍﺕ ﻛﻼﻫﺒﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺤﻜﻮﻡ خواهند ﺷﺪ.
- ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﻃﻠﺐ داشته و آن ﺭﺍ ﺑﻪ ﻏﯿﺮ ﻣﺪﯾﻮﻥ ﺍﻧﺘﻘﺎﻝ ﺩﻫﺪ، سپس بعد ﺍﺯ ﺍﻧﺘﻘﺎﻝ، ﺁﻥ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻣﺪﯾﻮﻥ ﺳﺎﺑﻖ ﺧﻮﺩ ﺩﺭﯾﺎﻓﺖ کند ﯾﺎ به فرد دیگری ﺍﻧﺘﻘﺎﻝ ﺩﻫﺪ .
- ﺗﺤﺼﯿﻞ ﺗﺼﺪﯾﻖ ﺍﻧﺤﺼﺎﺭ وراثت ﺑﺮ ﺧﻼﻑ واقعیت.
- تحصیل مال از طریق نامشروع ماده ۲ قانون شامل تشدید مجازات مرتکبین ارتشا و اختلاس و کلاهبرداری میشود.
- کلاهبرداری رایانهای به استناد ماده ۶۷ قانون تجارت الکترونیکی و ماده ۷۴۰ قانون تعزیرات مصوب سال ۱۳۷۵ جزء مجازات کلاهبرداری میشود.
مجازات کلاهبردار
با استناد به قسمت نخست تبصره ۲ ماده یک قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشا، اختلاس و کلاهبرداری، مجازات شروع به کلاهبرداری، حداقل مجازات مقرر در همان مورد خواهد بود و در صورتی که نفس عملی که انجام شده جرم کلاهبرداری باشد، شروعکننده به مجازات آن جرم نیز محکوم خواهد شد.
علاوه بر آن، در قسمت دوم همین تبصره بخشی قرار دارد با این مضمون که مستخدمان دولتی علاوه بر مجازات مذکور، چنانچه در مرتبه مدیر کل یا بالاتر یا همتراز آنها باشند، به انفصال دائم از خدمات دولتی دچار میشوند. در صورتی که در مراتب پایینتر قرار گرفته باشند، به شش ماه تا سه سال انفصال موقت از خدمات دولتی محکوم خواهند شد. هر دو این مجازاتها، مجازات اصلی به شمار میرود.
کلاهبرداری از جمله جرایمی است که نوعی ‘اکل مال بباطل’ محسوب میشود و با توجه به آیه ‘ولا تأکلوا اموالکم بینکم بالباطل’ با استفاده از عنوان کلی تعزیرات قابل مجازات است.
وکلای متخصص پرونده های کیفری کلاهبرداری در خدمت شما هستند.
تماس با وکیل کیفری کلاهبرداری :
021-26135865 021-26135345
