در جامعه هر کسی اختیار اموال خودش را دارد و می تواند هر چیزی را که خریده یا به هر روش قانونی دیگری به دستش رسیده است، بفروشد، اجاره دهد و … . اما هیچکس حق فروش اموال متعلق به دیگران را ندارد. فروش و انتقال مال غیر نوعی کلاهبرداری و جرم به حساب می آید. در این مطلب قصد داریم تا عمل فروش و انتقال مال غیر را به لحاظ حقوقی مورد بررسی قرار دهیم.
فروش و انتقال مال غیر از نظر تعریف حقوقی عبارت است از عمل نقل و انتقال نامشروع و غیرقانونی هرنوع مال متعلق به دیگری (چه مال و چه منفعت آن موضوع انتقال باشد) توسط اشخاص اعم از اشخاص حقیقی و حقوقی با سوء نیت و در قالب عقود جهت دستیابی به منافع مادی، بدون اطلاع مالک.
در این تعریف منظور از انتقال یعنی اینکه عین یا منفعت آن به شخص دیگری واگذار شود. انتقال مال غیر ممکن است از طریق فروختن یا بخشیدن ( صلح ) انجام شود.
منظور از « انتقال منفعت» عبارت است از تصاحب فوایدی که به مالک می رسد. مثل اجاره دادن خانه یک فرد دیگر بدون اطلاع و مجوز قانونی.
کسی که مال غیر را با اطلاع از این که مال غیر است بدون مجوز قانونی به دیگری منتقل کند، به عنوان کلاهبردار محسوب شده و مطابق ماده ۲۳۸ قانون عمومی محکوم میشود.
مال منقول و غیر منقول
از لحاظ قانونی فروش و انتقال اموال منقول و غیرمنقول تفاوتی با هم ندارد. هر دو مورد مشمول کار غیر قانونی و جرم می شود.
تفاوت اموال منقول و غیرمنقول
مال منقول: اموالی را شامل می شود که قابلیت جابجایی داشته باشند بدون اینکه نقل و انتقال آسیبی به آنها برساند مثل طلا، ساعت و …
اموال غیر منقول: به اموالی گفته می شود که جا به جا کردن آن بدون آسیب به اصل آن امکان پذیر نمی باشد مثل خانه و زمین.
خریدار مال غیر
در روند فروش مال غیر، خریدار مال غیر ممکن است هم مجرم باشد و هم بی گناه. اگر خریدار از اینکه مالی که می خرد به دیگری تعلق دارد بی خبر باشد؛ در این صورت خریدار مقصر نیست هرچند که باید مال خریداری شده را به مالک اصلیش برگرداند.
اما اگر خریدار در هنگام معامله بداند آنچه که می خرد متعلق به شخص دیگری است، به عنوان معاون جرم محسوب شده و مجازات میشود. دادستان و شاکی خصوصی حتماً باید جهت اثبات سوء نیت و اطلاع خریدار از تعلق مال به شخص دیگر، دلایلی را به دادگاه ارائه دهند.
مسئولیت مالک
شاید برایتان جالب باشد بدانید که در فروش مال غیر ممکن است مالک اصلی هم در شرایط خاصی مجرم شناخته شده و مجازات شود. اما چگونه؟!!!
مالک مسئولیتی را در در قبال فروش مال غیر بر عهده دارد. طبق قانون زمانی که مالک از وقوع معامله مطلع شد، تا یک ماه پس از حصول اطلاع حتماً باید اظهارنامه ای را به خریدار نوشته و مالکیت خود را به اطلاع خریدار برساند. برای این کار وی باید اظهارنامه ای را به اداره ثبت اسناد یا دوایر بدایت یا صلحیه یا یکی دیگر از دفاتر دیگر دولتی تسلیم نماید. هر کدام از این دفاتر و ادارات مکلفند در مقابل اظهاریه مالک رسیدی به وی ارائه دهند و اظهار نامه را بدون فوت وقت به دست خریدار برسانند. چنانچه این مدت زمان بگذرد و مالک اظهارنامه را به خریدار نفرستد، از لحاظ قانونی به عنوان معاون جرم محسوب می شود. چرا که ممکن است مالک با فروشنده تبانی کرده و بخواهند از خریدار کلاهبرداری کنند.
وظایف فروشنده و خریدار و مالک بعد از ابلاغ اظهارنامه
بعد از ابلاغ اظهارنامه انتقال دهنده (فروشنده) انتقال گیرنده (خریدار) و مالک باید به ترتیب زیر عمل کنند:
- فروشنده مال غیر وظیفه دارد در مدت ۳ ماه از تاریخ اجرای قانون یا مالک را وادار به انتقال مال به خریدار نماید و یا خسارت وارده بر خریدار و مالک را جبران کند.
- خریداری که در حین خرید از عدم مالکیت فروشنده اطلاع داشته مکلف است در مدت سه ماه خسارت وارده بر مالک را پرداخت نماید.
- مالک نیز حتماً باید خریدار یا قائم مقام قانونی او را از مالکیت خود آگاه نمایند.
جهت شکایت به کجا مراجعه کنیم؟
جهت رسیدگی به این جرم، مالک باید به دادسرایی که محل تنظیم قولنامه یا دفتر خانه انتقال سند در حوزه آن واقع شده برود و یک شکایت کیفری را تنظیم کند.
مجازات متخلفان
فروش و انتقال مال غیر جزو جرایمی است که نه تنها جنبه خصوصی، بلکه جنبه عمومی نیز دارد. یعنی فرد خاطی نه تنها به خاطر ضرر رساندن به یک فرد قابل تعقیب و مجازات است، بلکه به دلیل برهم زدن آرامش و نظم جامعه، با چنین شخصی از لحاظ قانونی برخورد می شود. از همین رو قانونگذار مجازات سختی را برای این افراد در نظر گرفته است که شامل:
- حبس از یک تا هفت سال
- پرداخت جزای نقدی معادل با مالی که فروش رفته
- بازگرداندن مال به مالک آن
- چنانچه مجرم از کارکنان دولت باشد، انفصال مادام العمر از خدمات دولتی.
در حال حاضر دعاوی ملکی یکی از پرتکرارتدین دعاوی حقوقی می باشد. به دلیل پیچیده بودن و اهمیتی که پرونده های ملکی دارند ضروری است که از یک وکیل پایه یک خبره که آشنایی کامل با امور حقوقی و ملکی دارد و به رویه قضایی آگاه است، کمک و مشاوره گرفت. بنیاد حقوقی کامران میرزایی و همکاران می توانند در انتخاب بهترین وکیل ملکی تهران به شما کمک کنند.
تماس با وکیل فروش و انتقال مال غیر:
021-26135865 021-26135345
